Matematyka w edukacji domowej
Matematyka z pewnością nie jest moim konikiem, a tym bardziej mocną stroną. Nie ustaję jednak w poszukiwaniach, aby ułatwić moim dzieciom jej zrozumienie i połączyć naukę matematyki z czymś przyjemnym. Moje wspomnienia z tym przedmiotem nie są zbyt przyjemne, więc to zadanie jest dla mnie dość trudne. Kiedy zaczynałam z córką naukę matematyki na poważnie, czyli w I klasie założyłam, że jako pomocy do nauki dodawania i odejmowania będziemy używać zwykłych klocków, fasolek, puzzli, czegokolwiek. Po jakimś czasie takie podejście okazało się u nas niewypałem. Po przekroczeniu 10 miałam wrażenie, że Zuzia strzela i właściwie mam wszelkie problemy, których chciałam uniknąć. Przeszukałam Internet w poszukiwaniu pomocy i znalazłam sporo filmików o klockach Cuisenaira (Cuisenaire rods). Muszę przyznać, że odmieniły naszą matematykę. Jeśli nie widzieliście nigdy takich klocków to postaram się Wam je przedstawić i opisać ćwiczenia jakie można z nimi wykonywać.
Jak wygląda nauka matematyki z klockami?
W pudełku znajdziemy klocki w różnych kolorach i różnej długości. Do każdego klocka przyporządkowania jest od 1-10, gdzie najkrótszy klocek to 1 a najdłuższy 10. Pierwsze ćwiczenia polegają na poznaniu kolorów, długości klocków i odpowiadających im liczb.
W tym celu układamy liczby od 1-10 (obrazek po lewej) i wspólnie liczymy, można zapisać odpowiadające im liczby, czy zmierzyć linijką. Można również zbudować mur, gdzie podstawę i górę stanowi liczba 10. W takim murze można zrobić dziurę, czyli wyjąć jeden klocek i spytać jakiej liczby brakuje? Mój synek lubi układać sekwencje liczbowe np. w jednej linii 1(biały klocek) 5(żółty klocek), 2(czerwony klocek) 7 (czarny klocek), które potarzał tworząc kolorowy płot liczbowy. Warto rozszyfrować płot za pomocą liczb i przeczytać 1,5,2,7,1,5…Takie ćwiczenie pozwoli zapamiętać, jaka liczba odpowiada jakiej długości klocka. Kiedy dzieci zaznajomiły się z klockami robiliśmy zgadywanki tj. rozsypywałam na stole klocki, Igor brał do rączki 10 zamykał oczy i wybierał inny klocek. Z zamkniętymi oczami porównując wylosowany klocek do 10 zgadywał jaką liczbę ma w ręku. Musze przyznać, że dzieci są bezbłędne w tym ćwiczeniu, a ja nieraz poległam.
2. Dodawanie i odejmowanie do 10
Opisany powyżej mur stanowi podstawę do ćwiczeń w rozbijaniu liczby 10 na czynniki.
Jest to właściwie rozpisanie zabaw matematycznych, które robiliśmy na początku. Porównujemy klocki różnej długości przykładając do lewego dłuższego klocka i pytamy jaki klocek należy dodać, żeby dopełnić do 10? (zdjęcie powyżej). Zamiast 10 można wybrać inna liczbę i ćwiczyć, aż uznamy że możemy iść dalej. My zapisujemy takie działania do zeszytu.
Kolejny krok to odejmowanie. Dla odróżnienia od dodawania odejmowaną liczbę przykładamy do prawego brzegu i pytam ile brakuje do 10? Oczywiście można zmienić odjemną i ćwiczyć dalej, a działania zapisać w zeszycie.
Dodawanie i odejmowanie z przekroczeniem 10
Jednym z ulubionych ćwiczeń matematycznych moich dzieci jest gra w zbijanie klocków przy dodawaniu. Stawiamy jeden klocek np. czarne 7 na nim układamy zielone 3 i córka czyta 7+3=10 i przy prawidłowej odpowiedzi uderza ręką „działanie” burząc wieżę z klocków.
Następnie zostawia podstawę czyli czarne 7 i dokłada większą liczbę np. 5 i czyta działanie a przy dobrym wyniku zbija wieżę. Później zmieniamy podstawę, czyli składnik dodawania i powtarzałyśmy przez kilka minut.
Pary
Kolejne ćwiczenie to pary. Układamy na stole pary takich samych liczb np. 10 i 10 a nad nimi 10 i 9, córka czyta 10+10 = 20, 10+9=19, ponieważ 9 jest mniejsze o 1 od 10. W ten sposób robimy wszystkie pary liczbowe. Jako utrudnienie można dołożyć kolejne klocki, czyli stworzyć kolejny rząd. w ten sposób mamy 3 działania: 10+10, 10+9, 10+8.
Dodawanie takiego samego składnika
Układamy na stole trzy kolejne liczby np. 10,9,8 i dodajemy ten sam składnik. 10+5=15, 9+5=14, ponieważ 9 jest mniejsze o 1 od 10 i 8+5=13, ponieważ 8 jest mniejsze od 10 o 2 . Zawsze upieram się aby podać wyjaśnienie, żeby przećwiczyć zależności między tymi działaniami.
Odejmowanie z przekroczeniem 10
Zróbmy proste działanie 15-9. Rozbijamy 15 na dziesiątkę i piątkę i układamy pomarańczowy klocek i żółty w jednym ciągu. Pod spodem od strony jedności układamy granatową 9. Na tak zilustrowanym działaniu widać, ile należy odjąć od pełnej 10. Można dla ułatwienia rozbić 9 na 5 i 4 i ułożyć pod spodem. W ten sposób redukujemy działanie do 10-4=9
Drugim sposobem na rozwiązanie tego działania jest wykorzystanie dodawania. Układamy granatową dziewiątkę pod 10 i liczymy ile należy dodać najpierw do pełnej 10 a później dodać liczbę jedności, czyli 5. Redukujemy działanie do 1+5=6.
ll
Odejmowanie do 50
Mamy działanie 22-15. Możemy na początku ułożyć cyfry na stole dla porównania jak na zdjęciu poniżej. Widać, że jedności są mniejsze w odjemnej, więc należy pożyczyć jedną 10, żeby wykona działanie.
Działanie redukuje się do 12- 5, które rozwiązujemy jak wyżej.
Możemy również wykorzystać dodawanie układając klocki jeden na drugi i policzyć ile brakuje do 22.
Myślę ze potencjalnych ćwiczeń jest wiele. Zebrałam tutaj te które najczęściej stosujemy w nauce matematyki. W ostatnim czasie wykorzystujemy klocki do rozwiązywania zadań z treścią i również świetnie się do tego nadają. Mam nadzieje, że u Was też się sprawdzą.
